altZine

Öncelikle albümün adını ele alalım: less is more.  Miminalist sanat akımının mottosu olarak anılan bu ingilizce cümle "daha az, daha fazladır" diyor kısaca. Albümde, enstrüman seçimlerinden şarkıların yeniden yaratılmasına uzanan süreçte, her noktada “less is more” felsefesini bulmak mümkün. Grubun çıkardığı bütün albümleri dinlemiş biri olarak aslında Marillion müziğini genel anlamda minimalist olarak değerlendirmem çok mümkün olmasa da bir önceki albümleri Hapiness is the Road'la sanki bu akıma bir selam durdukları söylenebilir. (O albümdeki Half Empty Blues, Liquidity ve Older Than Me adlı şarkıları düşününce gerçekten de bu yönde bir eğilimden söz etmek mümkün). Yani aslında albüm hiçbir sesini dinlemeden daha adıyla bize bir şeyler anlatıyor.

Akustik ya da unplugged projelerde sıklıkla rastlanan sadelik, bu albümün temeline sağlam bir biçimde oturmuş. Bunda bazı şarkıların orijinal versiyonlarına göre oldukça az enstrüman ve nota kullanarak düzenlenmiş olmalarının payı büyük. Kişisel olarak virtüöz müzisyenlere saygı duymakla beraber (virtüöz derken gitarı/davulu ya da diğer enstrümanları konuşturan, insanüstü bir süratle notaları ardarda sıralayan müzisyenleri kastediyorum), Marillion bize, az sayıda notanın/sesin bir araya gelmesiyle de “iyi” müzik yapılabileceğini kanıtlıyor bu albümünde. Hem de bunu, şarkıların orijinal versiyonlarında yer alan vurguları çoğunlukla koruyarak ve bunu daha az enstrüman ve sesle gerçekleştirerek. Benim için işin ilgi çekici tarafı da bu: Defalarca dinlediğim orijinal versiyonlarının yanında bu albümdeki “daha az ama daha fazla” şarkılar hem farklı tınlamayı başarıyor hem de önceki hallerine notalararası bir göndermeyle bağlanıyorlar. Yani şarkılar hem farklı hem aynı. (Belki de metinlerarası demeli, bu bana biraz da zaman zaman aynı hikâye/mesele etrafında dönüp duran ya da aynı öyküyü yıllar sonra bir daha ziyaret eden yazarları anımsatıyor.)

Şarkıların bu şekilde düzenlenmiş olmasının yol açtığı bir başka büyük farklılık ise şarkı sözlerinde kendini gösteriyor. Şarkıların temel yapıları dışında değişmeyen tek şey olan sözler bu albümde ön plana çıkıyor. Orijinal versiyonlarda elektrikli gitar/klavye ve çeşitli efektlerin kullanımı ya da kuvvetli davullarla zaman zaman müziğin arkasında kalabilen sözler, her kelimesi ve vurgusuyla işitilebilir hale geliyor.

Aslında daha az nota, daha az ses ve vokallerin işitilebilir olmasıyla tam olarak neyi kastettiğimi açıklayabilmek için bir örnek vermek en iyi çözüm sanırım. Brave albümünde yer alan “Hard as Love” adlı şarkının orijinali, elektrikli gitar ağırlıklı ve rock tınıları taşıyan bir şarkı. Şarkının girişi şu şekilde:

Yine orijinal Brave versiyonunda şarkının ortasındaki durgun bölümün ardından vurgunun yükseldiği noktada tüm enstrümanlarda vuruşlar sertleşiyor (elektrikli gitar, bas, hammond, davul ve vokal...) ve şarkı çözülmeye doğru gidiyor.

Az önce dinlediğiniz ve şarkıyı çözülmeye götüren bölüm less is more'da daha az ses, nota ve vurguyla şu şekilde yer alıyor, yarattığı etkiden çok fazla da bir şey yitirmeden:

Enstrümanlar...

Albümde yer alan enstrüman seçimleri de ilginç. Steve Rothery'nin alışık olduğumuz elektrikli gitarı (ve elbette ona has tonlar: chorus ve delay efektleri bu albümde neredeyse hiç yok) sadece 2 şarkıda, kısa bir süre yer alıyor. Bunun dışında Pete Trewavas tamamen akustik bası tercih etmiş. Bir başka şaşırtıcı enstrüman harmonium (basit olarak havayla çalışan bir tür tuşlu çalgı olan harmonium’u çok tuşlu, piyano biçimindeki dev bir akordeon olarak düşünebilirsiniz). Harmonium'un ton olarak hammond'a yakınlığı inanılmaz. Bunlar dışında glockenspiel, xylophone, parmak çanları gibi akustik ve rock müzikte kulağımın pek alışık olmadığı enstrümanlar da Marillion'ın bu albümdeki tercihleri arasında yer alıyor.

Uzun lafın kısası, dinleyerek elde edilebilecek bir deneyimi harflere dökme işini uzatmayayım: less is more, Marillion'ı tanıyanlar için yeni bir bakış açısı sunarken daha önce bu müzikle tanışmamış olanlar için yumuşak bir giriş imkânı sağlıyor.Adıyla bütünleşen, meselesini seslendirmekle yetinmeyip bunu iyi bir biçimde icra eden bir albüm less is more.

Marillion...

Marillion'la ilgili ayrıntılı bilgi için www.marillion.com adresi ziyaret edilebilir. İnterneti ve imkânlarını yıllardır çok iyi biçimde kullanan grubun web sitesinden ayrıntılı bilgilere, albümlere ve konser kayıtlarına ulaşmak mümkün. (Aslında Marillion'un son 10-15 yılda dinleyici kitlesiyle kurduğu iletişim ayrı bir yazı/inceleme konusu, o nedenle buna bir cümleyle değinip bunu sonraki bir yazıya bırakayım)

Marillion müziğini dinlemek için grup web sitesinden erişilebilen bir seçme de yayımlıyor: http://www.marillion.com/listen/index.htm

Not: Bu yazıyı hazırladıktan 2-3 hafta sonra, Marillion'un less is more turnesi kapsamında İstanbul'a geleceğini öğrendim. 4 Mart 2010 akşamı Marillion akustik konseri BalansJollyJoker'de...